وابستگى با نمايش اين خدمتگزارى و سرسپردگى از طرق ياد شدهء بالا محكم و محكمتر گرديد . اميركبير با تضمين دفاع از قندهار در صورت حملهء امير دوستمحمد خان - كه كهندل خان از احتمال وقوع آن به شدت واهمه داشت - از سويى و با جلوگيرى و ممانعت از حملهء كهندل خان به هرات - كه امير قندهار سخت بدان مايل بود - از سوى ديگر ، قندهار را نيز چون هرات عملا به صورت يكى از ولايات ايران درآورد و با اخذ قرارنامه‌اى از كهندل خان و پسرش كه فرازهايى از آن را قبلا نقل كرديم و ضمن آن سرداران قندهار اذعان نمودند كه قندهار تابع دولت ايران است بدين معنى قوت و استحكام بخشيد . امّا رابطهء ميرزا تقى خان با دوستمحمد خان امير كابل كه توسط انگليسيها روانهء كابل شده بود هرچند كه چندان بدانها خوشبين نبود و به‌ويژه در پى سياست نفوذى موفق اميركبير در ولايات شرقى دل به سوى ايران داشت ، از مكاتبات دوستانه و اظهار تمايل و علاقه به همكاريهاى طرفين فراتر نرفت كه اين امر دلايل مختلفى مىتواند داشته باشد ، منجمله احتمال عدم اعتماد اميركبير به دوستمحمد خان و يا شايد گرفتاريهاى داخلى اميركبير و سعى در محكم نمودن جاى پاى خود در نفوذ تدريجى خويش به سمت شرق . از نامه‌اى كه دوستمحمد خان به امير نوشته است چنين برمىآيد كه در پاسخ امير كابل كه طالب حمايت و كمك دولت ايران بوده است اميركبير در پيامى شفاهى براى وى اظهار داشته بود كه دو سه سالى كار دارد تا اوضاع داخلى ايران انتظام و قوام پذيرد ، « و تا تنقيح امورات خانه به وجه احسن نشود پرداخت امورات بيرون مشكل است » ، و به دوستمحمد خان نصيحت مىكند كه فعلا افغانان « با فرقهء انگريز كجدار و مريزى داشته باشند » ، و پس از آن ، « اعانت و مددكارى و ظهور غيرت و ديندارى » از جانب ايران ظاهر خواهد شد . 175 امير در صدد بود كه همان سياست موفق خود را در تركستان نيز دنبال نمايد . به اين منظور وقتى كه بعد از گوشمال دادن تركمنان سالور و مرو و يموت و كوكلان توسط دولت ايران ، محمدامين خان ازبك امير خيوه سفيرى به تهران فرستاد ، امير همراه با اين سفير ، رضاقلى خان هدايت را به سفارت نزد خان خيوه فرستاد و در دستور العمل اين سفارت براى رضاقلى خان نوشت كه استرداد اسراى ايرانى را ابتدا با زبان خوش و اگر نتيجه نداد به تهديد از خان مزبور بخواهد و در ضمن در روزنامهء مسافرت خود اطلاعات دقيق در مورد منازل بين راه و مسافات آنها طوايف مختلف و رؤسايشان و غيره ثبت نمايد . همزمان با آغاز مسافرت رضاقلى خان در پنجم ربيع الثانى سال 1267 ، حسام السلطنه نيز سپاهى به عنوان تنبيه تراكمه به سرخس برد . سفارت رضاقلى خان كه در محرم سال 1268 همراه با فرستادهء خان خيوه به تهران بازگشت موفقيتى به همراه نداشت . اندك زمانى پس از بازگشت هدايت و فرستادهء خان دولت امير برافتاد و سياستى جديد بر دربار و دولت ايران حكم فرما شد . همان‌گونه كه قبلا اشاره شد دوران صدارت امير ( 1268 - 1264 ه . ق . / 1852 - 1848 ميلادى ) مصادف بود با سالهائى كه دولت روس فريفتهء مواعيد دولت انگليس با